براى دنيا و آخرت مىشود ، بنابراين تمام برنامه‌هاى فرهنگى ، اجتماعى و اقتصادى در آن جمع است . در ضمن بايد توجه داشت كه راغب در مفردات بعد از آنكه خير را به معنى هرگونه امر مطلوب تفسير مىكند ( ضدّ شرّ ) تصريح كرده است كه خير در آيات متعددى به معناى مال آمده و از بعضى دانشمندان نقل مىكند كه حتماً بايد مال قابل ملاحظه‌اى باشد و به اموال محدود و مختصر كه جايى براى وصيت ندارد خير گفته نمىشود . « 1 » اطلاق واژهء « خير » به معنى مال يا مال كثير در آيات ديگرى نيز وارد شده است از جمله : « قُلْ مَا أَنفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ » . « 2 » « وَمَا تُنفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنفُسِكُمْ » . « 3 » اين تعبيرات ، همگى نشان مىدهد كه امكانات مالى وسيع و مشروع ، هرگز از ديدگاه اسلام نكوهيده نيست ، بلكه مطلوب و مرغوب است . 3 . وديعهء الهى از نگاه قرآن ، مال امانتى است از ناحيهء خداوند كه به انسان سپرده شده و انسان امانت‌دار آن است . « « وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ » ؛ و از آنچه شما را در آن خليفهء خود قرار داده ، انفاق كنيد » . « 4 » علامهء طباطبايى در تفسير اين آيه مىنويسد : تعبير به « مستخلفين » ممكن است به معنى جانشينى انسان از سوى خداوند باشد ؛ در واقع خداوند مالك اصلى و حقيقى اموال و انسان ، نمايندهء اوست و يا اينكه مقصود جانشينى انسان از اقوام پيشين است . « 5 » برخى آيات بعدى را مىتوان تأييدى بر معناى اول دانست ، زيرا مىفرمايد : « « وَمَا لَكُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ وَللَّهِ مِيرَاثُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ » ؛ چرا در راه خدا انفاق نكنيد در حالى كه ميراث آسمان‌ها و زمين همه از آن خداست » . « 6 » يعنى نه تنها اموال و ثروت‌هاى روى زمين ، بلكه آنچه در تمام آسمان و زمين وجود دارد به ذات پاك او بر مىگردد و كسى جز او مالك حقيقى آنها نيست . در برخى از آيات تعبير جالبى به كار رفته و مال به صورت اضافه تشريفى به خداوند نسبت داده شده است : « « وَآتُوهُمْ مِّنْ مَّالِ اللَّهِ الَّذِى آتَاكُمْ » ؛ مقدارى از مال خداوند را كه به شما داده است به آنها بدهيد » . « 7 » تعبير به « مال اللَّه » نيز قرينه ديگرى بر معناى نخست است . 4 . فضل الهى در آيات زيادى از مال و ثروت به « فضل الهى » تعبير شده است : « « فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِى الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ » ؛ و هنگامى كه نماز ( جمعه ) پايان يافت در زمين پراكنده شويد و از فضل خداوند

--> ( 1 ) . مفردات ، ريشه « خير » . ( 2 ) . بقره ، آيهء 215 . ( 3 ) . بقره ، آيهء 272 . ( 4 ) . حديد ، آيهء 7 . ( 5 ) . الميزان ، ج 19 ، ص 151 و نيز رجوع كنيد به تفسير نمونه ، ج 23 ، ص 315 . ( 6 ) . حديد ، آيهء 10 . ( 7 ) . نور ، آيهء 33 .